نوشتن آ در وسط کلمه | فرآیند، نوآوری، کارآمد؛ کدام درست است؟

نوشتن آ در وسط کلمه یکی از رایج‌ترین چالش‌های نوشتار فارسی امروز است و بسیاری از نویسندگان دربارهٔ شکل درست واژه‌هایی مثل فرآیند، نوآوری و کارآمد دچار تردید می‌شوند. تا آن‌جا که در دورهٔ ابتدایی به ما آموزش دادند، «آ» در وسط واژه نمی‌آید؛ اما بعداً که بیشتر با زبان فارسی آشنا شدیم، این پرسش پیش آمد که پس «قرآن» چیست؟ «دانش‌آموز» از کجا آمده است؟

در ادامه به این می‌پردازیم که در میان کدام واژه‌ها «آ» می‌آید. نوآوری درست است یا نواوری، فرایند درست است یا فرایند؟ کارآمد درست است یا کارامد؟ کارایی درست است یا کارآیی؟

قانون ساده و کلی برای «الف» در ابتدا کلمه

برای جلوگیری از خطاهای رایج در نوشتن آ در وسط واژه، شناخت ساختار هجا در زبان فارسی ضروری است. به طور کلی در زبان و نوشتار فارسی، «الف» به چند صورت وجود دارد وقتی ما از الف صدای «آ» را نیاز داریم، این صدا به دو صورت نوشته می‌شود:‌ «آ» و «ا». 

«آ» همیشه در ابتدای واژه‌ها می‌آید اما در میان واژه‌ها این صدا به صورت «ا» نوشته می‌شود.

مثال برای «آ» در ابتدای واژه: آفرین، آستارا، آستین، آمیخته، آموزش و…

مثال برای «آ» در میان واژه: میان، واژه، صدا، خاله، ساده، عالی و…

اگر به قواعد نگارشی علاقه‌مندید، پیشنهاد می‌کنیم مقالهٔ ۸ نکته برای نوشتن متن بی‌غلط را هم بخوانید.

قانون نوشتن آ در وسط کلمه چیست؟

درک درست این قانون، پایهٔ نوشتن آ در وسط کلمه به شکل استاندارد است. برای قانون کلی نوشتن «الف» در میان و ابتدای کلمه، استثناهایی هم وجود دارد. مثلاً: قرآن، نوآوری و…

واژه‌های مختلفی وجود دارند که «الف»‌ در میانِ واژه‌ها همیشه به صورت «ا» بدون مد می‌آید؛ مگر این که شروع‌کنندهٔ هجای دوم، سوم و… «آ» باشد. در این جا باید توضیح دهیم که هجا یا بخش چیست. 

هجا یا بخش چیست؟

هجا یا بخش یا سیلاب (به انگلیسی: Syllable) یک یکای سازمان‌دهنده برای رشتهٔ صداهای گفتاری است.

در زبان‌شناسی، این واحد گفتاری با هر ضربهٔ هوا از ریه خارج می‌شود و نقش مهمی در ساخت واژه‌ها دارد. اگر بخواهیم به ساده‌ترین شکل ممکن به شما یادآوری کنیم، باید بخش کردن واژه‌ها در کلاس اول ابتدایی را به یاد آورید که با حرکت دست‌هایمان رو به جلو، کلمات را بخش می‌کردیم و به معلم می‌گفتیم که هر کلمه چند بخش است. 

حالا که هجا یا بخش را شناختید، دوباره تکرار می‌کنیم که اگر در وسط واژه «آ» داشته باشیم و «آ» ابتدای هجا یا بخش باشد، الف به صورت «آ» نوشته می‌شود. با مثال موضوع را بهتر درک خواهید کرد:‌

قرآن: قُر + آن

دانش‌آموز: دا + نِش + آ + موز

فرایند: فَ + را + یَند

کارایی: کا + را + یی

فناوری: فَن + نا + وَ + ری

کلام آخر

پس هر جا که الف به عنوان «a»، در وسط واژه بیاید و شروع‌کنندهٔ هجا یا بخش باشد، به صورت «آ» و هر جا که شروع‌کنندهٔ هجا و بخش نباشد به صورت «ا» و بدون سرکش نوشته می شود. بسیاری از موارد زبان فارسی و نوشتار زبان وجود دارند که «a» در میان واژه به صورت «ا» نوشته می شود اما گاهی هم با «آ» می‌آید. 

نتیجه این است که: 

فرایند درست و فرآیند غلط است. 

کارآمد درست و کارامد غلط است. 

نوآوری درست و نواوری غلط است. 

فناوری درست و فن‌‌آوری غلط است.

دانستن این قواعد به ما کمک می‌کند نوشتن آ در وسط کلمه را به‌درستی انجام دهیم و از خطاهای رایج جلوگیری کنیم.

اگر می‌خواهید بدون دغدغه و بدون دردسر تمام این موارد، به صورت خودکار در متن شما شناسایی شود و نمونهٔ درستشان به شما پیشنهاد شود، نرم‌افزار ویرایش متن فارسی پاک‌نویس را نصب کنید. پاک‌نویس یک افزونهٔ ویرایش متن رایگان است که روی Word و  Google Chrome  شما نصب می‌شود و مشکلات نگارشی و ویرایشی شما را تصحیح می‌کند. برای استفادهٔ رایگان از پاک‌نویس به صفحهٔ نرم‌افزار ویرایش متن فارسی یا ویرایش متن آنلاین مراجعه کنید.